Dựng cây nêu cần chuẩn bị gì và cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào?

Dựng cây nêu ngày Tết từ xưa đến nay đã trở thành truyền thống và tập tục của người dân Việt Nam. Vậy bạn có biết khi dựng cây nêu cần chuẩn bị, dựng cây nêu ngày Tết có ý nghĩa gì và cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào không? 

phong tục dựng cây nêu ngày Tết
Dựng cây nêu ngày Tết là tập tục có từ lâu đời của người dân Việt Nam (nguồn: Phật Giáo)

Cây nêu là loại cây gì? 

Mỗi dịp Tết, người Việt Nam thường có rất nhiều phong tục cũng như truyền thống để đón năm mới. Ví dụ như cây cảnh thì đã có đến mấy mươi loại với mỗi loại có một ý nghĩa khác nhau nổi bật như cây quất trồng làm cảnh và ý nghĩa của cây quất ngày Tết. Thế nhưng có một loại cây mà ngày nay đã ngày càng ít người biết đến nhưng việc trồng cây này vẫn mãi là một tập tục, truyền thống của chúng ta. 

Đó chính là cây nêu. Cứ mỗi dịp Tết, các gia đình thường sẽ dựng cây nêu ở trước nhà để xua đuổi đi những điều xui, đặc biệt là các gia đình ở miền Bắc. Có thể năm nào bạn cũng phụ ông bà dựng cây nêu nhưng thực chất bạn có biết cây nêu là cây gì? 

cây để làm nêu
Cây nêu được làm từ cây tre hoặc cây có họ tre như lồ ô, bương (nguồn: Báo Quảng Bình)

Thực chất, không có một loại cây nào tên là “nêu”. Cây nêu mà người dân thường dùng để dựng trước nhà vào mỗi dịp Tết là cây tre nhỏ hoặc những cây họ tre ví dụ như cây bương, lồ ô,… Cây được chọn là loại cây có chiều cao khoảng 5 đến 6 mét. Những cây được chọn để làm cây nêu là cây đã già, cứng cáp và có ngọn cao để có thể chống chọi lại sức thổi của gió. 

Cây nêu thực sự chỉ là các loại cây cao như tre, nứa,.. Vậy bạn có thắc mắc tại sao dịp Tết Nguyên Đán nào cũng phải có cây Nêu và ý nghĩa của cây nêu là gì và cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào? 

Tại sao phải có cây nêu vào dịp Tết Nguyên Đán?

Thực chất cây nêu được dựng trước nhà mỗi dịp Tết là vì theo như quan niệm và câu chuyện cổ tích được người xưa kể lại, cây nêu được treo để xua đuổi quỷ dữ vì chúng đã bắt nạt dân làng trong thời gian dài. 

Chính vì cây nêu có tác dụng đuổi đi quỷ dữ cũng như điều xấu, mang đến cho dân làng sự bình yên, hạnh phúc. Thế nên cứ vào mỗi dịp đầu năm – thời điểm bắt đầu của một năm, một sự khởi đầu mới người dân sẽ treo cây nêu để hy vọng mọi điều không may đều được xua đuổi, năm mới sẽ nhận được toàn là niềm vui và hạnh phúc. 

Một số ý nghĩa khác của việc dựng cây nêu

Ý nghĩa khi cắm ngoài ruộng

Ngoài ý nghĩa đặc biệt là xua đuổi quỷ dữ, vào ngày Tết, cây nêu còn được dựng ngoài ruộng ở các dịp khác với những ý nghĩa khác. Ví dụ, khi cây nêu được cắm trên ruộng sau khi gặt. Khi đó, người dân trong vùng sẽ tự hiểu rằng ruộng này vừa gặt và những mùa lúa trong ruộng này là để giữ lại cho vụ mùa năm sau. Thế nên mọi người sẽ không tùy tiện chăn thả trâu bò vào khu vực này. Tục cắm cây trên trên ruộng để giữ lại mầm lúa này khá phổ biến với người dân tộc Kinh thời xưa. 

Ý nghĩa với các dân tộc ít người

Còn đối với các dân tộc ít người khác, người ta cũng thường sử dụng cây nêu để cắm ở các khu đất trống. Tuy nhiên, việc cắm cây nêu này lại mang ý nghĩa khác. Ý nghĩa chính là thể hiện khu đất được cắm nêu này là khu đất chưa khai hoang. Và theo tập tục này thì cây nêu phải được cắm ở 4 góc như 4 cái trụ lớn. Cây nêu còn được người dân tộc gọi với tên là Kành Dar. 

Ngoài ra, cây nêu ngày xa xưa còn có một ý nghĩa khác rất đặc biệt. Nó thể hiện cho sự uy quyền và giàu sang. Theo như ông bà xưa thì nhà nào có cây nêu càng cao thì nhà đó chính là hộ có uy quyền, quyền thế nhất trong vùng. 

Đối với những loại cây nêu này thì thời điểm dựng nêu là tùy vào mỗi người nên cũng không có những câu chuyện cổ tích xoay quanh nó hay cũng không có ai hỏi cây nêu ngày tết được hạ vào thời điểm nào đâu bạn nhé!

cây nêu ngoài đường phố
Cây nêu ngày nay còn cách điệu và thêm vào nhiều hiệu ứng sinh động để đặt ở đường phố dịp Tết (nguồn: VTC News)

Cây nêu được dựng như thế nào? 

Ngày nay, cây nêu không chỉ được dựng ở trước nhà ở các vùng quê mà nó còn được con người hiện đại đưa vào là vật trang trí trong văn phòng dịp Tết. Nhưng là dù cây nêu được dựng ở đâu thì bạn cũng phải biết cách để dựng cho đúng cũng như phải biết được cây nêu ngày Tết hạ vào thời điểm nào để có thể mang đến may mắn đấy. 

Vậy nên, bTaskee sẽ hướng dẫn bạn biết từng bước để chuẩn bị được một cái Tết đủ đầy một cách chi tiết nhất. Qua đó hy vọng bạn biết được dựng cây nêu cần những gì, dựng như thế nào và cây nêu ngày Tết hạ vào thời điểm nào nhé. Cách trang trí này bạn có thể áp dụng để trang trí nhà cửa dịp Tết hay văn phòng và đặc biệt là rất thích hợp để trang trí ở sân nhà như đúng phong tục đấy. 

Vật dụng dựng cây nêu

Cây dùng làm cây nêu

Cây tre hoặc các cây họ tre. Chọn tre già, cao, to, thẳng, lá mọc thành từng chùm và vẫn còn tươi. Một điểm nữa cần lưu ý khi chọn cây làm nêu là cây phải có các lóng đều với nhau. Ngoài ra, bạn nêu đặc biệt chú ý là không chọn những loại tre bị cụt ngọn vì đây là điều cấm kỵ. 

Cây nêu dùng để cắm ngoài sân thì cần chọn loại cao tầm 5 – 6 mét. Thế nhưng với cây nêu trang trí cây văn phòng thì bạn có thể dùng cây trúc nhỏ cao tầm hơn 2 – 3 mét là được. 

Vật làm cọc cây nêu

Cây nêu với thân hình mảnh khảnh và thẳng đứng nên sẽ rất khó cho việc đứng vững. Thế nên, bạn cần chuẩn bị một cọc bằng tre hoặc bằng sắt để cố định lại phần chân của cây nêu. Và để cố định lại thì bạn cần có những sợi dây có thể là dây thừng hoặc dây tép nhỏ cũng đầy được. 

Trang trí cây nêu ngày Tết

Sau khi đã chuẩn bị được cây nêu đúng theo tiêu chuẩn thì để cây nêu ngày Tết thêm được may mắn và mang đúng ý nghĩa thì bạn cần phải trang trí cho cây nêu. Theo dõi tiếp bài viết để bTaskee hướng dẫn bạn cách trang trí cây nêu nhé. 

Những vật dụng cần chuẩn bị để trang trí cây nêu gồm có: 

Cờ

Bạn chuẩn bị cờ vuông cỡ lớn, loại cờ thường được dùng trong các dịp lễ hội ở miền Bắc. Bạn sẽ treo cờ ngay phía dưới của tán lá. 

cờ treo cây nêu
Cờ thường được dùng để treo trên cây nêu mỗi dịp Tết (nguồn: bacsinguyenxuanquang.wordpress.com)

Lồng đèn

Có thể sử dụng lồng đèn dạng hình tròn và lồng đèn dạng nhiều chiếc ghép lại với nhau tạo thành một dây dài. Lồng đèn thường sẽ được treo ở phía ngọn cây và cạnh bên lá cờ. 

trang trí cây nêu
Cây nêu được trang trí bằng lồng đèn và lá phướn (nguồn: Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch)

Lá phướn

Có hình dạng tương tự như cờ nhưng dài hơn. Ngày xưa còn sử dụng giấy để thay làm lá phướn thay vì dùng vải. Theo phong tục ngày xưa thì lá phướn sẽ được viết lên trên là tên của các vị thần nơi địa phương. Thế nhưng ngày nay, lá phướn được treo lên cây nêu mỗi dịp Tết lại được để những câu đối hay những câu chúc mừng năm mới với ý nghĩa chung quy là mong năm mới hạnh phúc, vạn sự như ý, phát tài và bình an. 

Ngoài ra để cây nêu thêm phần thú vị thì bạn có thể gắn lên đó những vật dụng phát ra âm thanh như một chiếc chuông nhỏ. Bên cạnh trang trí trên thân cây thì bạn cũng có thể trang trí gốc cây nêu để gốc cây bớt trống trải. Những vật để trang trí gốc cây cũng đơn giản. Bạn có thể chọn những câu đối hay những hình ảnh bánh chưng bánh tét để đặt xung quanh. 

Ngày dựng cây nêu là ngày nào? 

Cây nêu ngày Tết là một phong tục có từ lâu đời nên cây nêu dựng lúc nào hay cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào thì đã được cố định. Và nếu muốn biết chi tiết thì để bTaskee giải đáp cho bạn nhé. 

Ngày dựng cây nêu còn được gọi là ngày lên nêu. Theo như phong tục miền Bắc Việt Nam, người dân tộc Kinh thường sẽ dựng nêu vào mỗi 23 tháng Chạp âm lịch hằng năm. Lý do chọn ngày này là vì đây cũng là ngày Ông Táo về trời, trong nhà vắng mặt thần linh nên ma quỷ sẽ lộng hàng hơn. Khi dựng nêu lên thì như một báo hiệu với quỷ là mảnh đất này đã có chủ, có thần linh trấn giữ nên chúng sẽ không dám làm hại người dân. 

Tuy nhiên, đối với những dân tộc ít người khác thì ngày dựng nêu cũng có chút khác biệt. Cụ thể, đối với người Mường, ngày 28/12 âm lịch sẽ là ngày họ dựng cây nêu. Còn đối với người dân tộc H’Mông, họ dựng nêu vào đúng ngày lễ hội Gầu tào – lễ này được tổ chức từ ngày 3 đến ngày 5 tháng Giêng. 

dựng cây nêu
Cây nêu được dựng vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm (nguồn: Toquoc.vn)

Cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào? 

Thời gian hạ cây nêu ngày Tết

Thông thường người Việt Nam quan niệm Tết chỉ có 3 ngày là Mùng 1, 2 và 3. Thế nhưng không phải cứ hết Tết thì lúc đó là thời điểm trả lời cho câu hỏi cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào đâu nhé. 

Cũng giống như lúc dựng nêu, cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào cũng đã được cố định từ trước. Theo như người xưa thì cây nêu sẽ được dựng cho đến ngày mùng 7 Tết. Và đúng ngày mùng 7 Tết này thì sẽ có một lễ có tên là Lễ Khai hạ hay còn có tên gọi khác dễ hiểu hơn là Lễ hạ cây nêu. 

hạ nêu
Cây nêu được hạ vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch (nguồn: Công an Nhân dân)

Lễ vật cần có khi hạ cây nêu ngày Tết

Khác với khi dựng nêu, khi hạ nên bạn cần chuẩn bị một số vật cúng. Vật cúng không quá phức tạp, chúng bao gồm: 

  • 1 mâm cơm cúng (nếu là mâm cúng mặn thì phải có gà trống tơ)
  • 1 ít dầu, rượu
  • Nhang, đèn
  • Đĩa hoa quả 
  • 1 chén gạo
  • 1 chén muối 
  • Tiền, vàng mã

Lễ Khai hạ diễn ra vào mùng 7, đây là khoảng thời gian mọi người đã trở lại với sự bận rộn cũng như công việc thường nhật. Vậy nên nếu bạn không có nhiều thời gian để chuẩn bị những lễ vật thì bạn có thể nhờ sự giúp đỡ bởi dịch vụ Đi chợdịch vụ Nấu ăn gia đình của bTaskee nhé!

Bài văn khấn khi làm lễ Khai hạ

lễ khai hạ
Các bậc trưởng bối đọc văn khấn trong lễ Khai hạ cây nêu ngày Tết (nguồn: Hành trình tâm linh)

Khi làm lễ Khai hạ thì bạn sẽ có một bài văn khấn. Bạn có thể tham khảo bài văn khấn này nhé: 

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)

Kính lạy:

– Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần

– Ngài ………… đương niên hành khiển năm ………, ngài Bản cảnh Thành Hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch Tôn thần. (Như năm Tân Sửu 2021 là Triệu Vương Hành Khiển, lưu ý là mỗi năm sẽ có một quan hành khiển khác nhau)

– Các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại tiên linh. Hôm nay là ngày mùng … tháng giêng năm ………., chúng con là … hiện cư ngụ tại số nhà …, khu phố …, phường …, thành phố …

Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, trà tửu lễ nghi, cung bày trước án. Kính cẩn thưa trình: Tiệc xuân đã mãn, Nguyên đán đã qua, nay xin lễ tạ Tôn thần, rước tiễn âm linh trở về âm cảnh.

Kính xin lưu phúc, lưu ân, phù hộ độ trì dương cơ âm trạch, mọi chỗ tốt lành, con cháu được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng. Lòng thành kính cẩn, lễ bạc tiến dâng, lượng cả xét soi, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)

Sau khi đọc xong văn khấn và đợi cho nhang đốt tàn hết thì bạn tiếp hành đốt tiền mã rồi nhấc cây nêu đi. Cây nêu sau khi đã dỡ đi thì bạn không nên đem ngược lại vào nhà mà nên đặt ở phía ngoài, chọn một nơi khô ráo để đặt là được nhé bạn. 

hóa vàng mã
Tiến hành hóa vàng mã trước khi hạ cây nêu (nguồn: Lodyhelp)

Trên đây là tất cả những thông tin về cây nêu ngày Tết mà bạn cần biết từ cây nêu là gì, cây nêu ngày Tết có ý nghĩa gì, được dựng như thế nào đến việc cây nêu ngày Tết được hạ vào thời điểm nào, bài khấn ra sao. Thế nên, bTaskee hy vọng qua bài viết này bạn có thể biết cách để trang trí và dự cây nêu cũng như biết cách hạ cây nêu sao cho đúng. Hy vọng qua đó bạn có thể giúp gia đình mình xua tan đi nhưng những điều không may trong năm cũ cũng như đón nhận may mắn cho năm mới bạn nhé! 

Previous
Next
Nhấn chia sẻ nếu bạn cảm thấy bài viết hữu ích.

bTaskee luôn nỗ lực hoàn thiện để mang đến cho bạn những bài viết chất lượng.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

MỤC LỤC

Bài viết liên quan
app-banner-btaskee-vie